...Ажин түжин орших Монголбанк ээлжит сорилтын өмнө тулж ирлээ. Төгрөгийн тогтвортой байдлыг хангах үүрэгтэй энэ байгууллага төрийн мөнгөний бодлогыг хэрэгжүүлдэг. Парламент жилд нэг удаа улсын төсвийн нэг адил Монголбанкны мөнгөний бодлогын төслийг баталж өгдөг.
Өргөн хэрэглээний гол нэрийн бараа бүтээгдэхүүнд чухал байр суурь эзэлдэг махны үнийн өсөлт инфляц болж, Монголбанк урьдын амгалан байдалдаа цэг тавих цаг болсныг нөхцөл байдал санууллаа. Учир нь, улсын хэмжээнд инфляц 7.4 хувьтай гарч, төв банкны зорилтот түвшнээс зогсолтгүй холдож байна. 7.4 хувь гэдэг тайвшрах, эсвэл таалах хэмжээний нам инфляц биш юм.
Махны үнийн өсөлт сүүлийн саруудад өрхийн төсвийг ихээр холгоод зогсохгүй мөнгөний бодлогыг /Монголбанкны ажлыг/ шалгах хэмжүүр болж, инфляц агших бус тэлэх тэргүүн үндэслэлээр нэрлэгдэж эхэллээ.
Инфляцыг тогтворжуулах замаар төгрөгийн ханшийн тогтвортой байдлыг хадгалж, хамгаалах нь мөнгөний бодлого, Монголбанкны үүрэг. Үндсэн зорилт нь энэ бөгөөд үндэсний мөнгөн тэмдэгтийн худалдан авах чадвар, үнэ цэнийг төв банк тодорхойлж байдаг. Энэ үүрэг, зорилтоо өнгөрсөн хугацаанд мөнгөний бодлогыг хэрэгжүүлэгч нар хэрхэн биелүүлсэн эсэх нь инфляц болон төгрөгийн ханшаар харагдана.
Цалин, тэтгэврийн худалдан авах чадвар угтаа мөнгөний бодлогын толь, тусгал нь юм. Хүнсээ цуглуулахад ирэх дарамт, үнийн өсөлт бол инфляц юм. Инфляцыг нам түвшинд тогтворжуулах, өрхийн амьжиргааг дордуулахгүй байлгахад мөнгөний бодлогын үүрэг, оролцоо маш их.
Монголбанк зах зээлд, эдийн засагт, бизнест, өрхийн амьжиргаанд мөнгөний бодлого буюу бодлогын хүүгээр дамжуулан оролцож, дохио өгч, хүлээлтийг удирдаж, залж чигдүүлж, өнөөдрийн нөхцөл байдлыг бүрдүүлэхэд гол тоглогч. Төв банкны дэргэдэх Мөнгөний бодлогын хороо улирал тутам болон ээлжит бусаар хуралдаж бодлогын хүүгээ хэлэлцэх замаар зах зээлд нөлөөлдөг. Тэгвэл тус хороо өнгөрсөн сард хуралдаж, бодлогын хүүг хэвээр хадгалах шийдвэр гаргасан. Энэ үед махны үнэ өнөөдөр шиг байсангүй.
Бодлогын хүү 12 хувь бөгөөд энэ хувь дээр бүтэн жилийг Монголбанк өнгөрүүлж байгаа. 12 хувь гэдэг хөгжиж буй эдийн засагт айхтар өндөр тоо юм. Ийм өндөр бодлогын хүүтэй улс оронд бизнес хөгжих, эдийн засгийн шинэ, шинэ боломж ар араасаа бий болох үндэс байхгүй. 12 хувь гэдэг Монголын эдийн засаг, улс төр, бодлогын орчин, засаглал нь хэр эрсдэлтэй, тогтворгүй, тодорхой бус, авлига өндөр, төрийн хүнд суртал бүх шатанд нэвчсэн болохыг илтгэж байгаа цифр юм. Эдгээрийн нийлбэр дүн юм. Монголбанк нь үнэхээр бие даасан, хараат бусаар үйл ажиллагаа явуулдаг эсэхийг харуулж байгааг индекс юм.
2025 оны 3 дугаар сараас хойш бодлогын хүү 12 хувийг заасан бол махны үнийн богино хугацаанд үүссэн 50 орчим хувийг өсөлт төдийгүй түлш шатахуун, бусад бараа бүтээгдэхүүний үнийн өсөлтийн нэмэгдлээс үүдэн бодлогын хүүг эргэн харах, хүү нэмэгдэх шалтгаан бий болж байна.
Бодлогын хүү одоо нэмэгдэхгүй гэвэл инфляц цаашид улам гаарах аюултай. Харин бодлогын хүү нэмэгдлээ гэхэд бизнесийн орчим тэр хэрээр хумигдах, хөрөнгө оруулалт зогсох, зээлийн олдоц буурах муу талтай. Энэ тохиолдолд зээлийн хүү буурах бус нэмэгдэнэ. Арилжааны банкны зээл илүү үнэтэй болж, эдийн засгийг тэтгэх мөнгөн урсгал тасалдана. Зээл ховордоно. Товчхондоо, эдийн засаг "борц" болно. Ийм зам дээр Монголын эдийн засаг тулж ирсэн байна.
Одоо Монголбанкны баримтлах мөнгөний бодлого, бодлогын хорооны шийдвэр инфляцыг өрдөх үү эсвэл тайвшруулахад хэр тустай эсэхийг харах үлдлээ. "Нозоорсон" байдлаасаа Монголбанк түргэн гарч, инфляцыг тогтворжуулах, төгрөгийн ханшаа барих, монгол хүний амьдралын чанарыг одоо байгаа түвшнээс нь дордуулахгүй хадгалахад ажиллах цаг ирсэн байна. Хэцүү сонголтын өмнө Монголбанк буулаа.
Хараад сууж болохгүй сорилт өнөөдөр эдийн засагт нүүрлэж, өдөр өдрөөр иргэдийн амьдралын чанар муудаж байна. Төгрөгт итгэх итгэл бага багаар алдарч, төв банкны "сахиулах" инфляц эдийн засагт хамгийн ихээр гай тарьж мэдэхээр байна. Инфляцын өмнө Монголбанк өвдөг сөхрөх үү эсвэл мөнгөний бодлогоор дамжуулан эдийн засгаа тогтворжуулахад илүү ихээр манлайлал үзүүлэх үү гэсэн асуулт хариулт хүлээнэ.
