"Эрчим хүчний хэрэглээ жилд 6–10 хувиар өсөж байхад цахилгаан станцуудаа цаасан дээр зурж гацаасаар өвлийн ид хүйтэнд гал алдлаа" хэмээн Ерөнхий сайд Н.Учрал УИХ-ын чуулганы индрээс мэдэгдсэн. 35 дахь Ерөнхий сайдын толгойг хамгийн их чилээх сэдэв бол эрчим хүч. Манай улсын хувьд тойрч үл болох шийдэл хүлээсэн асуудал.

Өнгөрсөн хугацаанд аргадаж, домнож, залбирч явсаар өнөөдрийн хүнд байдал руу эрчим хүчний салбараа бид авчирсан. "Эрчим хүчний сэргэлт" гэж улстөрчид, бүхэл бүтэн Засгийн газар хамгийн их ярьсан атлаа хамгийн ихээр хөгжлийг нь гацааж, хөлийг нь тушсан. Чөлөөлж чадаагүй эрчим хүчний салбарт чөлөөлөх асуудал дэндүү олон. Эхнийх нь төр дангаар эзэн сууж, бүхий л цаг үед хүн, бараа хоёрыг хамгийн ихээр шахсан явдал. Энэ байдал нь хуримтлагдсан өр, авлагын сүлжээ үүсгэж, хяналтыг сулруулсан. Ил тод байдал алдагдсан. Мерит зарчим орхигдсон. Зах зээлийн бус аргаар "үзээд" буцахдаа шороо тээхэд хүрсэн. Үр дүнд нь эрчим хүчний систем хямрал руу шидэгдсэн.

Сүүлийн таван жилийн хугацаанд гэхэд л ноцтой осол гэмтэл тус салбарт олноор гарч, олон тэрбум төгрөгийн хохирол улсад учирч, олон хүн ажлаа хийж яваад амь насаа алдаж, гэр бүлүүд өнчирсөн. Ийм байхад сайд нь ховхрох бус шигдэж суусаар шинэ засгийн өмнөхөн "буув". Эрчим хүчний салбарт эргэж ирэх нүүргүй болтлоо "зууралдсан".

Хүний амь насаар дэнчин тавьж засаглаж ирсэн салбар бол эрчим хүч. Ийм салбар шинэ сайдтай боллоо. Шинэ сайдыг хуучин зовлон угтана. Найдах аргагүй салбарт хуучин зовлон маш ихээр хуримтлагдсан. Хур асуудал бугширсан салбарт ХҮН намын төлөөлөл толгой болж ажиллана.

"4-р ДЦС барьснаас хойш төр 43 жил цахилгаан станц барьж босгосонгүй" гэж Ерөнхий сайд Н.Учрал хэлсэн. Барьж босгох мянган боломжоо манай "эх оронч" түшээд олон удаа үгүйсгэж, бодит төслүүдийг хэрэгжих замд нь гацааж, улсаа импортын эрчим хүчний хамааралтай болгосон. Хувийн хэвшлийн санаачилгыг унагаж, бусдын "БЭТ" мэт эрчим хүчний салбараа туйлдуулж орхисон. Үр дүнд нь улсаараа цахилгааны хязгаарлалттай нүүр тулж, эрчим хүчний салбар эмзэг, эрсдэлтэй цаг үеийг туулж байна. Манайхан өөрсдөө л эрчим хүчний салбараа хорлож, бусдаас үргэлж хараат байх арга замыг сонгосон гэмээр дүр зураг өмнөх түүх, үйл явдал, сайд нарын шийдвэрээс харагдана.

Өнгөрсөн өвлийг улсаараа бид зутарч давсан. Одоо ч нөхцөл байдал туйлын хүнд хэвээр. Энэ чигээр ирэх өвөл яах бол гэсэн хургасан жавар хавирга жиндүүлнэ. Улсаараа цахилгаан, дулааны алдагдалтай. Алдагдал нь өвөл болох тусам нэмэгдэж байгаа. Суурилагдсан хүчин чадал хэрэглээгээ гүйцэж чадахгүй байна.

Эдийн засаг өсөж, хотжилт үүсэж, хүн ам, үйлдвэрлэл, үйлчилгээ нэмэгдэж байгаа цагт эрчим хүчний хэрэглээ хумигдах бус тэлнэ. Эрчим хүчний дутагдалд орчихсон манай улсад Тавантолгойн цахилгаан станц болон V цахилгаан станц олон арван жил яригдсан боловч одоо хүртэл цаасан дээр хэвээр. Энэ хоёр төслөөс V цахилгаан станц л одоо нэг урагшилж магадгүй нь гэсэн горьдлого төрүүлнэ.

Эрчим хүчний төслүүд шинээр хэрэгжихгүй бол, шинэ эх үүсвэр баригдахгүй бол эдийн засгийн өсөлт, хөгжил бид ярих боломжгүй. V цахилгаан станц дан ганц нийслэлд хамаарах төсөл биш юм. Эрчим хүчний салбарын хувь заяаг бүхэлд нь шийдэх ойрын төсөл. Хараат байдлаа бууруулах, өвлийн ачааллыг давах, өсөн нэмэгдэж буй хэрэглээг хангах гол найдвар. Туулын хурдны замаас илүү нийслэлийн тулсан асуудлыг шийдвэрлэх арга зам бол эрчим хүчний шинэ эх үүсвэр. Улаанбаатар хотын захиргаанд зөвхөн даатгаад орхих бус улсаараа санаа тавих, тэр тусмаа Эрчим хүчний шинэ сайдыг онцгой анхаарах төсөл бол V цахилгаан станц.